Maximaal belastingvoordeel klinkt aantrekkelijk. Maar wie zich uitsluitend laat leiden door het minimaliseren van de belastingdruk doet zichzelf te kort.

Pensioenaanbieder Brand New Day ziet een “enorme markt om te veroveren”. In de nieuwe pensioenwet kun je meer privé-pensioen opbouwen met belastingvoordeel. Dat heet een jargon een lijfrente. De onrust rond box 3 maakt een pensioenrekening voor veel mensen aantrekkelijker. Het motto van Brand New Day sluit daarbij aan: “Iedereen een extra pensioenpotje.”

Vanuit financiële planning vraagt die boodschap om een bredere afweging.

Extra pensioenpotje niet altijd de beste keuze

Een extra pensioenpotje is namelijk niet voor iedereen de beste bestemming van beschikbaar vermogen. De relevante vraag is niet alleen hoeveel pensioen iemand kan opbouwen – dat heet in jargon de jaarruimte – maar vooral wat het beschikbare geld gedurende zijn of haar leven moet doen.

Wie geld op een lijfrenterekening stort, zet het in beginsel vast voor later. Dat kan uitstekend passen als iemand aanvullend pensioeninkomen nodig heeft en daarnaast voldoende vrij vermogen overhoudt. Maar hetzelfde geld kan ook nodig zijn om eerder te stoppen met werken, een woning af te lossen, financiële tegenvallers op te vangen of keuzevrijheid te behouden. Dan heb je niet zo veel aan een extra pensioenpotje.

Ook het begrip “belastingvoordeel” vraagt om nuance.

Neem iemand met een relatief laag belastbaar inkomen. Er kan formeel jaarruimte bestaan, terwijl door de heffingskortingen nauwelijks inkomstenbelasting wordt betaald. Een aftrekbare storting levert dan mogelijk aanzienlijk minder daadwerkelijk belastingvoordeel op dan het nominale belastingtarief doet vermoeden. Het vermogen wordt ondertussen wel geblokkeerd en de latere lijfrente-uitkeringen zijn in beginsel belast.

Voordeel is soms juist een nadeel

Daardoor kan een storting met weinig of geen feitelijk aftrekvoordeel uiteindelijk leiden tot belastbare uitkeringen in de toekomst. Een lijfrente heeft dan geen belastingvoordeel maar een belastingnadeel.

Ook het bewust verplaatsen van vermogen vanuit box 3 naar een lijfrente in box 1 om box 3-heffing te verminderen, is niet automatisch financieel voordelig. De besparing in box 3 moet worden afgezet tegen het verlies aan liquiditeit, de latere belastingheffing en het daadwerkelijke fiscale voordeel op het moment van storting.

En dan is er nog de berekening van de jaarruimte zelf. Door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel verandert ook de manier waarop pensioenopbouw daarop in mindering komt. Afhankelijk van het pensioenregime kan nog met factor A worden gerekend, een herleidingsberekening nodig zijn of worden aangesloten bij de pensioenpremie. De constatering dat de nieuwe pensioenwet meer fiscale ruimte biedt, geeft daarom nog geen volledig beeld van de daadwerkelijk beschikbare jaarruimte.

Extra pensioen geen doel op zich

Aanvullende pensioenopbouw kan fiscaal én financieel bijzonder effectief zijn. Maar alleen wanneer deze past bij het inkomen, het vermogen, de liquiditeitsbehoefte, de bestaande pensioenopbouw en de levensdoelen. Een extra pensioenpotje is daarmee geen zelfstandig financieel doel. Het kan wel een passende uitkomst zijn van een financieel plan.

Misschien is daarom een andere volgorde passender: Voor iedereen eerst een financieel plan. En voor sommigen daarna een extra pensioenpotje.

Willem Jonkers is financieel planner CFP bij Altijd Voor Elkaar in Barendrecht.